İç Denetim



İç Denetim


İç Denetim

Dünyada denetimin tarihi çok eski tarihlere kadar dayandırılabiliyor olsa da modern anlamda iç denetimin kurulmasının, İç Denetçiler Enstitüsü’nün (The Institute of Internal Auditors - IIA), 1941 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde kurulmasıyla başladığı kabul görmektedir.

Ülkemiz için özellikle Avrupa Birliği uyum sürecinde, mali yönetim ve kontrol alanında gerçekleştirilen adımlar ve diğer uluslararası kuruluşlarla olan ilişkilerin arttırılması çerçevesinde yapılan çalışmalar ile kamu alanında iç denetim uygulaması giderek artan bir önem ve uygulama alanı kazanmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle birlikte ise, kamu iç denetim sistemi ülkemizde de uygulama şansı bulmuştur.

Bu kanunun yürürlüğe girmesinin ardından, kamu idarelerinde bu yeni denetim anlayışı ve yöntemlerinin uygulanmasına başlanılmış ve kurum içine yönelik denetim faaliyetleri idarelerin üst yöneticilerine (Müsteşar, Genel Müdür, Başkan, Rektör, Vali gibi) doğrudan bağlı İç Denetim Birim Başkanlıkları/İç Denetim Birimleri tarafından yürütülür hale gelmiştir.

İç Denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyeti olarak tanımlanmaktadır.

İç denetim kapsamında yürütülen çalışmalar, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî işlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla ve genel kabul görmüş standartlara uygun olarak gerçekleştirilmektedir.

İç denetim faaliyetleri, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Stratejik Planı göz önünde bulundurularak Genel müdürlüğümüzün karşı karşıya olduğu riskler esas alınarak hazırlanan risk esaslı iç denetim plan ve programı çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.

Üç yıllık dönemi kapsar şekilde hazırlanan İç Denetim Planı’nda yer alan denetim konuları risk analizine tabi tutularak denetlenmesi öncelikli alanlar göz önünde bulundurulmakta ve buna uygun olarak yıllık İç Denetim Programı hazırlanmaktadır. Bu denetim programında yer alan iç denetim faaliyetleri, iç denetçiler tarafından gerçekleştirilmektedir.

İç Denetçinin Görevleri

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 64. ve İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in 15 inci maddesine göre, İç Denetçiler aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmektedir:

a) Nesnel risk analizlerine dayanarak kamu idarelerinin yönetim ve kontrol yapılarını değerlendirmek.

b) Kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması bakımından incelemeler yapmak ve önerilerde bulunmak.

c) Harcama sonrasında yasal uygunluk denetimi yapmak.

ç) İdarenin harcamalarının, malî işlemlere ilişkin karar ve tasarruflarının, amaç ve politikalara, kalkınma planına, programlara, stratejik planlara ve performans programlarına uygunluğunu denetlemek ve değerlendirmek.

d) Malî yönetim ve kontrol süreçlerinin sistem denetimini yapmak ve bu konularda önerilerde bulunmak.

e) Denetim sonuçları çerçevesinde iyileştirmelere yönelik önerilerde bulunmak ve bunları takip etmek.

f) Denetim sırasında veya denetim sonuçlarına göre soruşturma açılmasını gerektirecek bir duruma rastlanıldığında, ilgili idarenin en üst amirine bildirmek.

g) Kamu idaresince üretilen bilgilerin doğruluğunu denetlemek.

ğ) Üst yönetici tarafından gerekli görülen hallerde performans göstergelerini belirlemede yardımcı olmak, belirlenen performans göstergelerinin uygulanabilirliğini değerlendirmek.

h) Suç teşkil eden durumlara ilişkin tespitlerini üst yöneticiye bildirmek.

İç Denetçinin Yetkileri

5018 sayılı Kanunun 65 inci maddesine istinaden Bakanlar Kurulunun 2006/10654 sayılı Kararıyla yürürlüğe konulan İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in 16. maddesine göre, İç Denetçi görevlerinin yerine getirilmesiyle ilgili olarak;

a) Denetim konusuyla ilgili elektronik ortamdakiler dahil her türlü bilgi, belge ve dokümanlar ile nakit, kıymetli evrak ve diğer varlıkların ibrazını ve gösterilmesini talep etmek,

b) Denetlenen birim çalışanlarından, iç denetim faaliyetlerinin gereği olarak yardım almak, yazılı ve sözlü bilgi istemek,

c) Denetim faaliyetinin gerektirdiği araç, gereç ve diğer imkânlardan yararlanmak,

ç) Denetimi engelleyici tutum, davranış ve hareketleri üst yöneticinin bilgisine intikal ettirmek,

Yetkilerine sahiptir.